Afgelopen maand hebben verschillende bedrijven massa-ontslagen aangekondigd. Dat zou grotendeels onnodig zijn geweest wanneer die bedrijven (in de afgelopen jaren) onderhoud aan hun eigen bestaansrecht hadden gepleegd.
Dat zegt Jan Adriaanse, hoogleraar reorganisatie en faillissement van de Universiteit Leiden. Een interview met hem staat deze maand in P&Oactueel magazine.
Massa-ontslagen
Tijdens de zomermaanden hebben verschillende multinationals grote ontslagrondes aangekondigd. Zo zet Nokia 10.000 mensen op straat, Telefonica 8.500, Hewlet Packard 8.000, evenals Peugeot Citroën. Nederlandse bedrijven doen het niet beter: KPN 5.000, Philips 4.500, Rabobank 3.500 en DSM 1.000.
Maar ook binnen het MKB vallen gevoelsmatig massa-ontslagen. Wanneer een bedrijf met 100 mensen in dienst er 30 ontslaat, is dat relatief vergelijkbaar.
Het is niet de crisis!
Volgens Adriaanse is het echter niet de crisis die zorgt voor deze massa-ontslagen: ‘Bedrijven wijzen wel met de beschuldigende vinger, maar de oorzaak ligt echt niet bij de crisis. In elke sector heb je namelijk witte raven: spelers die hun zaken al vóór de crisis goed op orde hadden, en het daarom nu structureel beter doen.’
Die bedrijven hebben volgens Adriaanse hun businessmodel op tijd aangepast aan de nieuwe realiteit. ‘Spelers die dat niet deden, krijgen nu te maken met ontslagen. Ze hebben hun zaakjes niet op orde, of dat nou het businessmodel, de strategie, de merkbeleving of nog iets anders is. Ze hebben zich niet goed aangepast aan de eenentwintigste eeuw.’
Kodak en Apple
Waar het volgens Adriaanse om draait is dat bedrijven op de top van hun succes durven te kannibaliseren op dat succes. ‘Neem Kodak: die verdienden bakken met geld met fotorolletjes. Daar waren ze zo verguld mee, dat ze niet hebben nagedacht over een eventueel tijdperk na de fotorolletjes. Zie het resultaat. Daarnaast heb je Apple, die ook enorm veel geld verdient met iPhones en iPads, maar allang weer bezig is met andere dingen. Omdat ze weten dat ze volgend jaar failliet zijn als ze blijven leunen op oud succes.’
Ontslagen niet altijd verkeerd
Dat betekent niet dat een ontslagronde per se verkeerd is. ‘Als je huis in brand staat, moet je hem blussen. Maar de brand betekent wel dat er iets mis was met de brandveiligheid. Als je daar niets mee doet wanneer de brandweer weer weg is, kan het volgende week opnieuw gebeuren. Hetzelfde geldt voor bedrijven. Je kúnt geen ontslagronde uitvoeren en verder gaan op de oude weg. Je móet nadenken over nieuwe producten of diensten, afzetgroepen, marketingmodellen, businessmodellen, organsiatievormen, et cetera. Je bent pas weer gezond als je gaat innoveren en kijkt naar je strategie.’
Hofleveranciers
Vroeger was een bordje met Hofleverancier op de gevel nog aanbevelenswaardig, zegt Adriaanse, maar tegenwoordig moet je dan juist oppassen. ‘Als dat soort bedrijven in een crisis terecht komen, gaan ze vaak terug naar hun essentie, naar wat hen ooit groot heeft gemaakt. Uit een soort van trots. Maar de markt is veranderd in vergelijking met een eeuw geleden. Er is technologie, internet, globalisering et cetera. Je moet het lef hebben om je fundamentele bestaansrecht ter discussie te stellen.’
door
Redactie P&Oactueel
11 sep 2012