Binnenkort vergadert de Tweede Kamer over aanpassing van de bijzondere arbeidsvoorwaarden van ambtenaren.
Het lijkt erop dat de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren er wel gaat komen.
Volgens Asha Khoenkhoen, beleidsmedewerker van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), is het grootste verschil tussen gewone werknemers en ambtenaren dat die laatsten onder het bestuursrecht vallen. ‘De Ambtenarenwet is onderdeel van het bestuursrecht. Dat bestuursrecht is eigenlijk bedoeld om burgers te beschermen tegen politieke willekeur van de overheid. Maar van oudsher vallen ook ambtenaren er dus onder. Gewone werknemers vallen onder het civielrecht.’
Procedures
Het gevolg is dat wanneer de afdeling P&O bij een overheidsorganisatie iets probeert te regelen, men meer bezig is met het bewaken van de juiste procedures, dan met het oplossen van de zaak, zegt Paul Dubois van de VNG: ‘Stel, een ambtenaar is het niet eens met het verslag van een functioneringsgesprek. Dan kan hij nu eerst een bezwaarprocedure starten, en dan een beroepsprocedure. Terwijl in de private sector een bedrijf eerder tegen een werknemer zegt: “Schrijf jij je eigen verslag maar, dan doen we dat ook in het personeelsdossier.” Die laatste manier is veel oplossingsgerichter en praktischer. Bij de overheid ontstaan eindeloze trajecten door het bewaken van al deze procedures.’
Oorsprong
Waar komt die bijzondere rechtspositie vandaan? ‘Dubois: ‘Ambtenaren hadden als eerste een rechtspositie. Dat stamt nog uit de tijd van Koning Willem I (ongeveer 1815). Voor gewone werknemers werd de rechtspositie pas in de decennia daarop geregeld. De basisgedachte is dat ambtenaren extra beschermd moeten worden tegen politieke willekeur van de politici die hen aansturen. Zo stuurde minister Bomhoff enkele jaren geleden een secretaris-generaal de laan uit omdat die uitspraken had gedaan die hem niet bevielen.’
Goede zaak
De VNG vindt het een goede zaak dat de rechtspositie van ambtenaren wordt genormaliseerd, zegt Khoenkhoen: ‘Door de normalisatie krijg je een ontschotting op de arbeidsmarkt. Daardoor vindt er hopelijk meer arbeidsmobiliteit plaats. De komende jaren kan dat veel goeds betekenen voor overheidsorganisaties die vergrijzen en personeel nodig hebben.’
De praktijk
Overigens was de praktijk al aan het veranderen, zegt Dubois: ‘Formeel is het ontslagrecht van ambtenaren bijvoorbeeld veel strenger, maar in de praktijk is dat allang naar dat van gewone werknemers toe gegroeid. Ik weet niet of de vakbonden er hetzelfde over denken, maar in de praktijk zijn de verschillen kleiner dan vroeger.’
door
Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.
5 apr 2012