Nog maar weinig organisaties zijn ècht bezig met dienend leiderschap, al gebeuren er hier en daar best interessante dingen.
Dat zegt leiderschapsadviseur en prestatiepsycholoog Inge Nuijten in haar nieuwe boek ‘Echte leiders dienen’.
Volgens Nuijten zijn er nauwelijks organisaties waar dienend leiderschap tot in de puntjes wordt uitgevoerd: ‘Sommige organisaties zetten bemoedigende stapjes. Maar het gaat om een hele gedragsverandering, en dat kost tijd. Je ziet dat sommige leiders een persoonlijke crisis doormaken en na een periode van bezinning tot andere werkwijzen komen. Maar voor de meeste leiders geldt dat ze langzaam tot inzicht komen.’
Manier-van-zijn
Dienend leiderschap heeft niet zoveel te maken met trucjes of gedragingen volgens specifieke regels, zegt de schrijfster: ‘Het is een manier-van-zijn. Dienende leiders voelen van binnen dat ze willen bijdragen aan de ontwikkeling van anderen. Hun houding is vooral gericht op de belangen van de stakeholders op de lange termijn in plaats van hun eigen (kortetermijn)belangen. Ze besteden veel zorg aan het tegemoetkomen aan de prioriteiten van anderen, zoals Robert Greenleaf
Praktijk
In de praktijk zitten we daar nog ver vandaan. ‘Veel leiders vinden zichzelf bijvoorbeeld belangrijk, hebben het idee dat het om hen draait, omdat ze meer verdienen dan anderen. Maar volgens mij is het juist andersom. Leiderschap betekent dat je de verantwoordelijkheid krijgt om mensen hun werk goed te kunnen laten doen. Daarvoor moet je mensen onder meer faciliteren en hun rol in het grotere geheel vertellen. De traditionele manier waarop veel organisaties zijn georganiseerd werkt steeds minder. Het kan niet meer, de wereld is te veel veranderd om strikt hiërarchisch leiding te geven.’
Minder contraproductief gedrag
Onderzoek wijst bovendien uit dat medewerkers minder contraproductief gedrag vertonen (zoals pesten, sabotage, informatie achterhouden en verzuim) als ze een leider hebben die oprecht betrokken is. In organisaties waar de leider vooral met zichzelf bezig is, voelen medewerkers zich minder gehoord en begrepen en daardoor hebben ze de neiging meer contraproductief gedrag te vertonen.
Daarnaast is het vaak aangenamer in bedrijven waar dienende leiders rondlopen. ‘Vaak zie je het al bij binnenkomst. Er zit een energieke dame achter de balie omdat ze het idee heeft ertoe te doen, in tegenstelling tot bedrijven waar een dame zit die niet eens gegroet wordt door de baas. Ik zie over het algemeen meer enthousiaste en creatieve mensen rondlopen in organisaties waar dienende leiders rondlopen. Niet zo gek natuurlijk: je gaat met een ander gevoel naar je werk als je baas je vertelt dat je een belangrijke bijdrage aan de samenleving levert, dan wanneer je alleen maar het idee hebt dat je gegevens komt inkloppen.’
Misvattingen
Er bestaan volgens de auteur nog veel misvattingen over dienend-leiderschap. ‘Dienend-leiders zouden niet doelgericht zijn, zichzelf wegcijferen en weinig daadkracht tonen. Zulke misvattingen komen voort uit de nadruk die gelegd wordt op het dienen, waardoor het leiden ‘vergeten’ wordt. Het is daarom belangrijk om te realiseren dat de aspecten dienen en leiden gelijkwaardig zijn: ze wegen allebei even zwaar.’
Dienend-leiders streven ernaar om medewerkers in staat te stellen zelf dienend-te-leiden. ‘Deze vernieuwende leiders zijn zelfverzekerd en kunnen daarom open staan voor anderen en informatie uit hun omgeving adequaat verwerken. Zij formuleren heldere doelen en ondersteunen hun medewerkers bij het verwezenlijken van die doelen.’
door
Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.
18 dec 2012